Türkiye, 2050’de elektrik üretiminin yüzde 10-15’ini nükleer enerjiden karşılamayı hedeflerken, konvansiyonel santrallerin yanı sıra daha güvenli ve düşük maliyetli küçük modüler reaktör (SMR) projelerine hız veriyor. BAYKAR da 40 megavatlık yerli reaktör çalışmasıyla sürece katıldı.

Hükümet tarafından yapılan anlaşmalarla küçük modüler reaktörler (SMR) için yeni adımlar atılırken savunma sanayinde faaliyet gösteren BAYKAR tarafından da 40 megavatlık bir reaktör ünitesi için çalışmalara başlandı. Öte yandan, SMR’lerin desteklenmesi için hazırlanan kanun teklifinde, SMR yatırımlarının sadece hükümetler arası anlaşmayla değil, özel sektör eliyle hayata geçirilebilmesine ilişkin düzenleme de bulunuyor. Teklife göre rüzgâr ve güneş enerjisinde uygulanan Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) modeline benzer bir teşvik sistemi gündeme gelecek. Yerli ve yabancı yatırımcıların, özel sektör ortaklıklarıyla projelere dâhil edilmesi hedefleniyor. Öte yandan uluslararası finans kuruluşlarının yeşil enerji fonları değerlendirilebilecek, yerli bankalar ve yatırımcılar için uzun vadeli finansman araçları geliştirilebilecek.

ÜÇ AŞAMALI PLAN UYGULANACAK

Üç aşamadan oluşan plana göre kısa vadede kanun teklifi yasalaştıktan sonra yatırım modeli netleştirilecek. Ardından ilk özel-sektör kamu iş birliği modeliyle SMR projelerinin fizibilite çalışmaları başlatılacak. Yine bu aşamada teknoloji transferi ve uluslararası ortaklıkları imzalanarak yerli sanayi için ilk tedarik zincirini oluşturulacak. Orta vadede ise ilk SMR ünitelerinin devreye alınması, özellikle sanayi bölgeleri, maden işletmeleri, yoğun enerji tüketen fabrikalar gibi noktalarda SMR’lerin rolünün artırılması, yerli sanayi katkısının yüzde 50 seviyelerine çıkarılması ve bölge ülkelerine SMR teknolojisi ihracı başlaması öngörülüyor.

DÜNYADA 127 MODÜLER REAKTÖR TASARIMI MEVCUT

SMR teknolojisi dünya genelinde yayılıyor. 2025 yılı itibarıyla 127 modüler reaktör tasarımı bulunuyor. Bunlardan 7 adedi çalışır durumda veya inşa hâlinde, 51’inin ise ön lisans veya lisanslama sürecinde olduğu belirtiliyor. ABD’de 2030’a kadar 10’dan fazla SMR devreye alınması planlanırken; Fransa, Kanada, Güney Kore ise öncü yatırımlar yapıyor. Türkiye’nin de bu ülkeler arasına katılması uluslararası rekabet gücünü artıracak stratejik bir hamle olarak görülüyor.

Cemal Emre KURT / Türkiye Gazetesi